Niedowład lub porażenie fałdu głosowego

Osłabiony, cichy lub chuchający głos może być związany z zaburzeniem ruchomości fałdu głosowego.

Niedowład lub porażenie fałdu głosowego może powodować wyraźną zmianę głosu: jego osłabienie, chuchający charakter, męczliwość oraz trudność w uzyskaniu odpowiedniej głośności. U części pacjentów występują również kaszel lub krztuszenie się podczas picia i jedzenia.

Objawy zależą m.in. od tego, czy zaburzenie dotyczy jednego, czy obu fałdów głosowych, w jakim położeniu pozostaje fałd oraz jak duża jest szczelina między fałdami podczas tworzenia głosu.

Wczesna ocena krtani pozwala potwierdzić zaburzenie ruchomości, określić jego wpływ na głos i zaplanować dalszą diagnostykę oraz leczenie.

Czym jest niedowład lub porażenie fałdu głosowego?

Ruch fałdów głosowych jest kontrolowany przez nerwy zaopatrujące mięśnie krtani. Jeżeli przewodzenie impulsów nerwowych zostanie zaburzone, jeden lub oba fałdy mogą poruszać się słabiej albo pozostawać nieruchome.

Niedowład oznacza częściowe ograniczenie ruchomości i osłabienie pracy mięśni krtani. W przypadku porażenia ruchomość fałdu głosowego jest zniesiona.

Najczęściej zaburzenie dotyczy jednego fałdu głosowego. Podczas tworzenia głosu może on nie zbliżać się prawidłowo do drugiego fałdu, przez co część powietrza wydostaje się przez niedomkniętą głośnię. Głos staje się wtedy słabszy, mniej dźwięczny i może wymagać większego wysiłku.

Obustronne porażenie fałdów głosowych występuje rzadziej. W zależności od ich położenia może powodować przede wszystkim trudności w oddychaniu i wymagać pilnej oceny lekarskiej.

Jakie objawy może powodować niedowład lub porażenie fałdu głosowego?

Objawy zależą od stopnia zaburzenia ruchomości, położenia fałdu głosowego oraz tego, czy problem dotyczy jednej, czy obu stron.

W przypadku jednostronnego niedowładu lub porażenia mogą występować:

• osłabienie i chuchający charakter głosu,
• chrypka lub niestabilność głosu,
• szybka męczliwość podczas mówienia,
• trudność w uzyskaniu odpowiedniej głośności,
• skrócenie czasu wypowiedzi na jednym oddechu,
• konieczność wkładania większego wysiłku w mówienie,
• nieskuteczny lub osłabiony kaszel,
• krztuszenie się podczas picia, szczególnie płynów,
• uczucie braku powietrza podczas dłuższej wypowiedzi.

U części pacjentów objawy pojawiają się bezpośrednio po operacji, intubacji albo infekcji. W innych przypadkach rozwijają się stopniowo lub nie można wskazać jednoznacznego momentu ich wystąpienia.

Obustronne porażenie fałdów głosowych może powodować świst podczas oddychania, duszność i narastające trudności z oddychaniem. Takie objawy wymagają pilnej oceny lekarskiej.

Wyraźna lub utrzymująca się zmiana głosu, zwłaszcza po zabiegu w obrębie szyi, tarczycy albo klatki piersiowej, powinna być wskazaniem do zbadania krtani.

Jakie mogą być przyczyny niedowładu lub porażenia fałdu głosowego?

Zaburzenie ruchomości fałdu głosowego może powstać na różnych odcinkach drogi nerwowej prowadzącej od mózgu do krtani. Ustalenie przyczyny jest ważne, ponieważ wpływa na zakres dalszej diagnostyki i wybór leczenia.

Do możliwych przyczyn należą:

Operacje i zabiegi medyczne

Niedowład lub porażenie może wystąpić po zabiegach wykonywanych w okolicy przebiegu nerwów krtaniowych, szczególnie po operacjach:

• tarczycy i przytarczyc,
• szyi,
• klatki piersiowej,
• serca i dużych naczyń,
• przełyku.

Zmiana głosu może również pojawić się po intubacji. Nie zawsze oznacza jednak uszkodzenie nerwu - przyczyną może być także uraz fałdu głosowego lub zaburzenie ruchomości stawu pierścienno-nalewkowego.

Ucisk lub naciekanie nerwu

Nerw odpowiedzialny za ruchomość fałdu głosowego przebiega przez szyję i klatkę piersiową. Jego funkcję mogą zaburzać zmiany znajdujące się w obrębie podstawy czaszki, szyi, tarczycy, śródpiersia lub płuc.

Choroby neurologiczne

Zaburzenia ruchomości fałdów głosowych mogą występować w przebiegu niektórych chorób układu nerwowego, m.in. po udarze oraz w chorobach wpływających na pracę nerwów i mięśni.

Urazy

Przyczyną może być uraz szyi, krtani, głowy lub klatki piersiowej, który uszkadza nerw albo struktury odpowiedzialne za ruch fałdu głosowego.

Infekcje i procesy zapalne

Rzadziej zaburzenie może mieć związek z infekcją lub stanem zapalnym prowadzącym do czasowego albo trwałego uszkodzenia nerwu.

Przyczyna nieustalona

U części pacjentów mimo przeprowadzonej diagnostyki nie udaje się jednoznacznie określić przyczyny. Takie przypadki określa się jako idiopatyczne.

Pojawienie się niedowładu lub porażenia fałdu głosowego nie zawsze oznacza trwałe uszkodzenie. U części pacjentów ruchomość lub funkcja głosu mogą stopniowo się poprawiać, jednak przebieg zależy od przyczyny i stopnia uszkodzenia nerwu.

Po potwierdzeniu zaburzenia ruchomości lekarz decyduje, czy potrzebna jest dodatkowa diagnostyka obrazowa, neurologiczna lub inna diagnostyka specjalistyczna.

Jak rozpoznaje się niedowład lub porażenie fałdu głosowego?

Rozpoznanie wymaga badania krtani. Podczas konsultacji oceniamy ruchomość fałdów głosowych oraz ich pracę podczas tworzenia głosu.

W MED-VOX badanie wykonujemy endoskopem sztywnym i zawsze uzupełniamy je o wideolaryngostroboskopię. W zależności od wyniku lekarz może zalecić dodatkową diagnostykę obrazową, neurologiczną lub specjalistyczną.

Rehabilitacja wspomagana vocaSTIM

U wybranych pacjentów z niedowładem lub porażeniem fałdu głosowego rehabilitację uzupełniamy o elektrostymulację vocaSTIM.

Metoda łączy odpowiednio dobrane impulsy elektryczne z aktywnymi ćwiczeniami głosowymi. Jej celem jest wspomaganie pracy osłabionych mięśni krtani oraz poprawa koordynacji oddechu i tworzenia głosu.

vocaSTIM nie zastępuje ćwiczeń głosowych, lecz stanowi element indywidualnie zaplanowanej terapii. O kwalifikacji do zabiegów, ich częstotliwości i przebiegu decyduje lekarz foniatra na podstawie badania krtani oraz stopnia zaburzenia jej funkcji.

W trakcie rehabilitacji regularnie oceniamy głos i pracę fałdów głosowych, a program terapii dostosowujemy do uzyskiwanych postępów.

Kiedy potrzebna jest pilna konsultacja?

Pilnej oceny lekarskiej wymagają:

• duszność lub narastające trudności w oddychaniu,
• głośny, świszczący oddech,
• częste krztuszenie się podczas jedzenia lub picia,
• nasilony kaszel po połykaniu,
• nagłe i wyraźne pogorszenie głosu po operacji lub zabiegu,
• szybko narastające dolegliwości.

W przypadku znacznych trudności w oddychaniu należy zgłosić się po natychmiastową pomoc medyczną.