Guzki głosowe – skąd się biorą i jak je leczyć?

Guzki głosowe to łagodne, nienowotworowe zmiany powstające na brzegach fałdów głosowych. Mogą występować zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, szczególnie przy długotrwałym przeciążaniu głosu lub nieprawidłowym sposobie jego tworzenia.

Zmiany wpływają na drganie i domykanie się fałdów głosowych, dlatego mogą powodować chrypkę, osłabienie głosu, jego męczliwość oraz konieczność wkładania większego wysiłku w mówienie.

Rozpoznanie guzków wymaga zbadania krtani. Na podstawie samego brzmienia głosu nie można odróżnić ich od innych zmian fałdów głosowych.

Czym są guzki głosowe?

Guzki głosowe są niewielkimi zgrubieniami, które najczęściej tworzą się symetrycznie na obu fałdach głosowych, w miejscu ich największego kontaktu podczas fonacji. Można je porównać do reakcji tkanki na powtarzające się przeciążenie.

Ich powstawaniu może sprzyjać m.in.:

• długotrwałe i intensywne używanie głosu,
• częste mówienie podniesionym głosem lub krzyk,
• śpiewanie z nadmiernym wysiłkiem,
• mówienie w hałasie,
• nieprawidłowa technika tworzenia głosu,
• kontynuowanie intensywnego mówienia mimo chrypki lub infekcji.

Guzki nie są zmianami nowotworowymi. Wymagają jednak właściwego rozpoznania, ponieważ podobne objawy mogą powodować także polipy, torbiele, obrzęki oraz inne zmiany fałdów głosowych.

Jak objawiają się guzki głosowe?

Najczęstszym objawem guzków głosowych jest utrzymująca się lub nawracająca chrypka. Głos może być szorstki, matowy, mniej dźwięczny albo niestabilny.

Mogą również występować:

• szybka męczliwość głosu,
• osłabienie głosu pod koniec dnia lub po dłuższym mówieniu,
• konieczność wkładania większego wysiłku w mówienie,
• trudność w uzyskaniu odpowiedniej głośności,
• uczucie napięcia lub dyskomfortu podczas tworzenia głosu,
• okresowe zanikanie albo załamywanie się głosu,
• ograniczenie skali głosu, szczególnie zauważalne podczas śpiewania,
• częste odchrząkiwanie.

U dzieci chrypka może utrzymywać się przez dłuższy czas i nasilać po krzyku, głośnej zabawie lub intensywnym mówieniu. Dziecko może nie odczuwać dolegliwości, mimo że zmiana jakości głosu jest wyraźnie słyszalna.

Podobne objawy mogą występować w przypadku innych zmian i zaburzeń pracy fałdów głosowych. Dlatego rozpoznania guzków nie można postawić wyłącznie na podstawie objawów lub brzmienia głosu - konieczne jest zbadanie krtani.

Jak rozpoznaje się guzki głosowe?

Rozpoznanie guzków głosowych wymaga obejrzenia krtani i oceny pracy fałdów głosowych. Podczas konsultacji lekarz pyta o czas trwania dolegliwości, sposób wykorzystywania głosu, wykonywany zawód oraz czynniki, które nasilają lub zmniejszają chrypkę.

W MED-VOX badanie krtani wykonujemy za pomocą endoskopu sztywnego. Każde badanie krtani podczas konsultacji foniatrycznej obejmuje wideolaryngostroboskopię, która pozwala ocenić:

• położenie i wielkość zmian,
• ruchomość fałdów głosowych,
• ich drgania podczas tworzenia głosu,
• sposób domykania głośni,
• wpływ zmian na jakość i wydolność głosu.

Guzki najczęściej występują symetrycznie na obu fałdach głosowych. Podobne objawy mogą jednak powodować także polipy, torbiele, obrzęki oraz inne zmiany, dlatego rozpoznania nie można postawić wyłącznie na podstawie chrypki lub brzmienia głosu.

Dokładna ocena krtani jest również konieczna przed rozpoczęciem rehabilitacji głosu, ponieważ sposób postępowania zależy od rodzaju zmiany i przyczyny zaburzeń głosu.

Jak leczy się guzki głosowe?

Sposób leczenia dobiera się indywidualnie do rodzaju zmian, nasilenia dolegliwości, wieku pacjenta oraz sposobu wykorzystywania głosu. W większości przypadków postępowanie rozpoczyna się od metod zachowawczych.

Rehabilitacja głosu

Podstawowym elementem leczenia jest indywidualnie dobrana rehabilitacja głosu. Jej celem jest zmniejszenie nadmiernego wysiłku i napięcia podczas mówienia oraz wypracowanie bardziej prawidłowego sposobu tworzenia głosu.

Terapia może obejmować pracę nad koordynacją oddechu i fonacji, ćwiczenia głosowe oraz zalecenia dostosowane do codziennych i zawodowych obciążeń głosu.

Ograniczenie przeciążenia głosu

Ważne jest ograniczenie krzyku, mówienia podniesionym głosem i przekrzykiwania hałasu. Nie zawsze oznacza to całkowite milczenie - sposób i czas ograniczenia używania głosu powinny być dostosowane do stanu pacjenta.

Higiena głosu

Postępowanie obejmuje także odpowiednie nawodnienie, regularne przerwy głosowe, unikanie palenia i zadymionych pomieszczeń oraz ograniczenie używania głosu podczas infekcji lub nasilonej chrypki.

Leczenie czynników współistniejących

Jeżeli występują dodatkowe choroby lub czynniki podrażniające krtań, lekarz może zalecić ich odpowiednie leczenie. Nie należy jednak rozpoczynać antybiotykoterapii, stosowania steroidów ani leków przeciwrefluksowych wyłącznie na podstawie chrypki, bez wcześniejszego ustalenia jej przyczyny.

Leczenie operacyjne

Zabieg nie jest zwykle pierwszym etapem leczenia guzków głosowych. Może być rozważany w wybranych przypadkach, gdy zmiany utrzymują się, powodują istotne zaburzenia głosu i nie ustępują mimo prawidłowo prowadzonego leczenia zachowawczego.

Po zakończeniu leczenia konieczna może być ponowna ocena krtani oraz dalsza praca nad sposobem tworzenia głosu, aby ograniczyć ryzyko nawrotu dolegliwości.

Guzki głosowe u dzieci

Guzki głosowe są jedną z częstszych przyczyn przewlekłej chrypki u dzieci. Ich powstawaniu może sprzyjać częsty krzyk, bardzo głośne mówienie, intensywna zabawa głosem oraz nieprawidłowy sposób jego tworzenia.

Postępowanie dostosowujemy do wieku dziecka, nasilenia dolegliwości i wyniku badania krtani. Najczęściej obejmuje ono zmianę codziennych nawyków głosowych, zalecenia dla rodziców oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia.

Ważna jest współpraca całego otoczenia dziecka. Celem nie jest całkowite zabronienie mówienia czy zabawy, ale stopniowe ograniczenie zachowań nadmiernie obciążających głos i nauczenie dziecka bardziej swobodnego sposobu jego używania.